چطور با فرزند نوجوان خود رفتار کنیم ؟

آخرین بروز رسانی: 15 آذر 1401

مقابله با نوجوانان گاهی دشوار است. وظیفه شما به عنوان والدین این است که از نظر عاطفی در کنار فرزند نوجوان خود باشید. در این مقاله برخی از دستورالعمل ها برای دستیابی به این هدف ارائه شده است

رفتار صحیح با نوجوان | اشتباهات رایج در رفتار با نوجوان

بعضی از والدین، خواسته یا ناخواسته در رابطه خود با فرزندشان دچار اشتباهاتی می‌شوند. این اشتباهات در نوجوانی می‌تواند عواقب و پیامدهای جبران ناپذیری در سال‌های بعدی به دنبال داشته باشد. مهم‌ترین اشتباهات والدین شامل موارد زیر هستند.

1- عدم آشنایی با ویژگی‌های دوران نوجوانی

اکثر خانواده‌ها، اطلاعات کافی درباره خصوصیات و ویژگی‌های این دوره ندارند بنابراین درک خوبی از رفتارها و شرایط نوجوانی نداشته و نمی‌توانند رفتار مناسبی با آن‌ها داشته باشند. آشنا نبودن با این دوره باعث می‌شود که رفتار آن‌ها را پای اقتضای سن‌شان نگذارند و با آن‌ها نزاع کنند. سعی کنید درباره این دوره بیشتر بدانید و آن‌ها را درک کنید. مثلا اگر آگاهی‌تان بیشتر باشد، می‌دانید که نیاز به استقلال و اظهار نظر کردن در این دوره کاملا طبیعی و بخش از فرایند رشد در آن‌هاست.

2- قطع کردن ارتباط با نوجوان

اگر دوست دارید که بتوانید فرزند نوجوان خود را خوب تربیت کنید، بهتر است بدانید اولین قدم، داشتن یک ارتباط خوب است. اگر ارتباط خوبی با نوجوان‌تان داشته باشید به او می‌فهمانید که دوست او هستید، به او کمک خواهید کرد، مراقبش هستید و می‌تواند در هر موردی از شما مشورت بگیرد. اشتباهی که بیشتر والدین دچار می‌شوند این است که ارتباط‌ خود را با آن‌ها قطع می‌کنند. پیامد این کار، شروع پنهان کاری‌ها و دروغ گویی خواهد بود چرا که حس اعتماد بین شما ایجاد نشده و او از شما فاصله زیادی خواهد گرفت.

3- نظارت مستقیم

والدین در سنین 2 تا 6 سال فرزندشان، برای کنترل و مدیریت آن‌ها نظارت مستقیمی دارند که البته این خیلی خوب است. اما با فرا رسیدن سنین نوجوانی باید بدانید که این کار دیگر جواب نمی‌دهد و باید فراموشش کنید. اگر نوجوانان متوجه نظارت مستقیم شما بشوند، نه تنها ناراحت می‌شوند و خوششان نمی‌آید، بلکه احتمال دارد واکنش تندی به شما نشان دهند. طبیعی است که نوجوان، فکر می‌کند شما قصد تجاوز به حریم شخصی‌اش را دارید و می‌خواهید او را کنترل کنید.

4- لجبازی و عدم پذیرش اشتباه به جای رفتار صحیح با نوجوان

نوجوانان نگاه انتقادی و بسیاری تیزی دارند پس به سرعت اشتباهات شما را متوجه خواهند شد. در صورتی که اشتباه کردید آن را بپذیرید و به اشتباه خود اعتراف کنید. مطمئن باشید که این کار به اعتبار و احترام شما آسیبی نخواهد زد. حتی می‌توان گفت که نوجوان از این رفتار خوشنود خواهد شد و به دلیل فروتنی‌تان احترام بیشتری به شما می‌گذارد. از طرف دیگر شما با اینکار به فرزند خود می‌آموزید که هیچکس بدون خطا نیست و او نیز در برابر اشتباهات خود کوتاه می‌آید.

5- جلوگیری از رشد هویت شخصی نوجوان

فرزندان علائق و استعدادهایی جدا از والدین خود دارند. اگر والدین بخواهند فرزندشان را مطابق با علایق خود تربیت کنند به جایی نخواهند رسید و در نهایت یکی از طرفین آسیب می‌بیند. پس بهتر است علائق فرزندتان را پیدا کرده و او را حمایت کنید تا هویت شخصی مخصوص به خود را پرورش دهد. فرزندانی که از طرف والدین خود حمایت می‌شوند بیشترین میزان رشد و شکوفایی را تجربه می‌کنند.

6- عدم پذیرش دوستان فرزند نوجوان‌تان 

نوجوانان اهمیت بسیار زیادی به دوستان خود می‌دهند. تحقیر دوستان نوجوان یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات والدین است چرا که با اینکار بی کفایتی در ارزیابی و تصمیم گیری را به فرزند خود القا می‌کنند. دوستان فرزندتان را بپذیرید و با نظارت و اعمال محدودیت اجازه معاشرت با آن‌ها را بدهید. اگر فکر می‌کنید که واقعا دوستان او مناسب نیستند دلیل خود را به فرزندتان بگویید و از او بخواهید که نظر خود را در مورد این ویژگی دوستانش بیان کند.

6- عدم آگاهی از چالش های رشدی فرزندان

در مورد دوره نوجوانی و تغییرات این دوره اطلاعات کسب کنید. با کسب اطلاعات متوجه خواهید شد که بسیاری از رفتارهای عجیب او کاملا طبیعی است و با مرور زمان از بین می‌رود. اما در غیر این صورت بحث و دعوا میان‌ شما بیشتر خواهد شد و مشکلات افزایش می‌یابد.

نداشتن شناخت کافی از خصوصیات دوره نوجوانی :
دلیل بیش تر مشکلات خانواده ها در رفتار با فرزندان نوجوان شان، این است که با خصوصیات و ویژگی های دوره نوجوانی آشنا نیستند. همین آشنا نبودن، منجر می شود تا باور نکنند که فرزندشان با ورود به دوره نوجوانی احساس می کند، بزرگ شده است و می تواند برای خودش تصمیم بگیرد. اگر والدین بپذیرند که یک سری از رفتارهای جدید نوجوان شان، اقتضای سن آن هاست، واکنش هایشان به این رفتارهای جدید، واکنش منطقی و صمیمانه خواهد بود. مثلا اگر والدینی ببینند که نوجوان شان چرت می زند و به این درک برسند که او به جز کم خوابی هیچ مشکلی ندارد برای این موضوع با او به جر و بحث نمی پردازند که آرامش خود و نوجوان شان را به هم بزنند. اما معمولا بسیاری از والدین در این دوران با فرزندان شان بسیار سخت گیرانه برخورد می کنند که همین رفتار باعث می شود ارتباط بین والدین با فرزند قطع شود.

ارتباط قطع شود، پنهان کاری شروع می شود

نبود ارتباط صمیمانه بین والدین و نوجوان :
اگر والدین می خواهند نوجوان شان را هدایت کنند، اولین قدم این است که بدانند به هیچ وجه نباید ارتباط آن ها با فرزندشان قطع شود. اگر والدین بتوانند یک رابطه همدلانه و صمیمانه با فرزندان شان برقرار کنند نه تنها به شخصیت فرزندان شان بر نمی خورد بلکه آن ها احساس ارزشمندی هم می کنند. اگر نوجوان احساس کند شما به او اهمیت می دهید، در همه مشکلاتش با شما مشورت می کند و شما به راحتی می توانید بر رفتارهای او کنترل بیش تری داشته باشید. زمانی که یک نوجوان می گوید پدر و مادرم مرا درک نمی کنند، یعنی رابطه بین والدین و نوجوان قطع شده است. وقتی ارتباط بین والدین و فرزندان قطع شود، فرزند اگر فعالیت یا رفتارهای اشتباهی داشته باشد، آن ها را زیرزمینی خواهد کرد. این زیرزمینی شدن فعالیت های فرزند باعث می شود تا رفتارهای پر خطر او برای والدین آشکار نشود.

پاسخ منفی نوجوانان به نظارت مستقیم

اعمال نظارت های مستقیم :
در دوره نوجوانی نظارت مستقیم جواب نمی دهد. نظارت مستقیم برای 2 دوره ۶ ساله اول زندگی کودک، نه تنها بسیار خوب است بلکه لازم هم هست. در این 2 دوره فرزندان هم به نظارت مستقیم والدین هیچ واکنشی نشان نمی دهند. اما زمانی که فرزندان وارد دوره نوجوانی (بین 12 تا 20 سال) می شوند اگر نظارت والدین مستقیم باشد، معمولا فرزند آن را تحمل نمی کند و ممکن است در برابر آن واکنش های بسیار تندی هم داشته باشد. این که فرزندان نتوانند در دوره نوجوانی نظارت مستقیم را تحمل کنند، ایراد از والدین آن هاست که او را مورد نظارت مستقیم قرار می دهند. نوجوان وقتی خودش را تحت نظارت مستقیم والدین می بیند احساس می کند به حریم شخصی اش تجاوز شده است، بنابراین بسیار طبیعی است که واکنش منفی نشان دهد.

به روز بودن اطلاعات نوجوانان در مقایسه با والدین شان

نداشتن اطلاعات از فناوری های روز :
بعضی خانواده ها پیشرفته ترین فناوری های روز را برای نوجوانان شان تهیه می کنند در حالی که کمترین اطلاعاتی از امکانات و آسیب هایی که ممکن است این فناوری برای نوجوان شان ایجاد کند، ندارند. برای نمونه برخی از والدین پیشرفته ترین تلفن همراه را برای فرزندان شان تهیه می کنند اما نمی دانند که در تلفن همراه نوجوان شان چه می گذرد. یعنی والدین با دست خودشان دارند یک آسیب جدی و جدیدی برای نوجوان شان ایجاد می کنند. این پدر و مادرها باید برای فرزندان شان تلفن همراهی تهیه کنند که حداقل نحوه استفاده از آن را بدانند. این والدین معمولا پس از مدتی مجبور می شوند نوجوان شان را در استفاده از تلفن همراه محروم کنند که همین موضوع، تنش جدیدی ایجاد می کند و اشتباه بعدی والدین است.

 رفتارهای متضاد والدین فرزند ناخلف به بار می آورد

هماهنگ نبودن والدین در نحوه رفتار با نوجوان :
در بعضی خانواده ها، والدین در تربیت نوجوان شان یک صدا نیستند. یعنی رفتار پدر و مادر با نوجوان شان شبیه هم نیست. در این خانواده ها نوجوان راه خودش را می رود و پدر و مادر هم به فکر مشکلات خودشان هستند.

در این حالت والدین و فرزندان فقط یک « هم خانه بودن » را در کنار یکدیگر تجربه می کنند. در این خانواده ها به جای این که والدین در رفتار با فرزندشان وحدت رویه داشته باشند، خود نوجوان موضوع اختلاف می شود. مثلا مادر می گوید فرزندش اصلا این کار را انجام ندهد و پدر اصرار می کند که نوجوان حتما باید این کار را انجام دهد و نوجوان هم کاری را که دوست دارد، انجام می دهد. این موارد دست به دست هم می دهد تا نوجوان احساس آرامش نکند و به دوستان نامناسب پناه ببرد. اگر در یک خانواده بین اعضای خانواده، احترام متقابل برقرار باشد، نوجوان کمترین خطر را احساس می کند و در نتیجه رفتارهای پر خطر او هم به کمترین میزان ممکن کاهش می یابد.

این مقاله را به اشتراک بگذارید